Prawidłowe wyważenie koła ogranicza drgania kierownicy i pomaga uniknąć nierównomiernego zużywania opony. Nawet nowa opona nie ma idealnie jednorodnego rozkładu masy, dlatego po jej założeniu koło powinno zostać wyważone. Tę samą czynność trzeba wykonać po każdym zdjęciu i ponownym montażu opony na obręczy. Jeżeli podczas jazdy pojawiają się wyraźne wibracje kierownicy, wyważenie jest jednym z pierwszych elementów do sprawdzenia.
Do pracy w garażu najczęściej stosuje się urządzenie statyczne, które nie potrzebuje silnika ani elektroniki. Przed zakupem dobrze porównać średnicę osi, zakres stożków i dostępność adapterów, dlatego wyważarka do kół motocyklowych powinna być dobierana przede wszystkim do rodzaju piasty, a nie wyłącznie do ceny. W aktualnej ofercie Gmoto przykładowe modele statyczne kosztują od 376 zł do 1088,58 zł. W przypadku regularnej samodzielnej wymiany opon taki zakup można zestawić z ceną wyważenia jednego koła w warsztacie, która w sprawdzonych cennikach wynosi od 25 zł do 150 zł.
Statyczna wyważarka wystarcza do większości prac garażowych
Wyważanie statyczne koryguje różnicę masy w jednej płaszczyźnie. Koło obraca się swobodnie na osi, a jego cięższy punkt pod wpływem grawitacji zatrzymuje się na dole. Po przeciwnej stronie dodaje się ciężarek i powtarza próbę do momentu, w którym koło przestaje konsekwentnie wracać w tę samą pozycję.
Wyważanie dynamiczne uwzględnia także rozkład masy po obu stronach szerokości koła. ZPE wskazuje tę metodę przy motocyklach osiągających duże prędkości, a wyważarka dynamiczna przydaje się również wtedy, gdy prawidłowo wykonane wyważenie statyczne nie usuwa drgań. W garażu statyczny stojak pozostaje jednak znacznie prostszy w obsłudze. Jeden z dostępnych modeli obsługuje felgi do 21 cali i piasty do 150 mm, co pokazuje, że przed zakupem trzeba sprawdzić nie tylko średnicę koła, lecz także budowę jego części centralnej.
Przygotowanie koła decyduje o wyniku
Najpierw trzeba obejrzeć obręcz. Skrzywienie, uderzenie lub inne uszkodzenie może powodować bicie, którego nie usunie dokładanie kolejnych ciężarków. Bridgestone zaleca kontrolę obręczy przy wyważaniu, ponieważ jej stan wpływa na zachowanie całego zestawu opony i koła. Powierzchnię przeznaczoną pod ciężarki należy też dokładnie oczyścić z pyłu hamulcowego, tłuszczu i resztek starego kleju.
Sama wyważarka musi stać stabilnie, a jej łożyska powinny stawiać bardzo mały opór. Koło trzeba osadzić dokładnie w osi, tak aby podczas obrotu nic nie ocierało i nie hamowało ruchu. Przy motocyklach z monowahaczem albo dużym otworem centralnym zwykłe stożki centrujące mogą być za małe. W takim przypadku potrzebny jest właściwy adapter do konkretnego typu piasty.
Wyważanie wykonuje się małymi korektami
- Usuń stare ciężarki i oczyść obręcz w miejscu ich montażu.
- Zamocuj koło centralnie na osi wyważarki i sprawdź, czy obraca się bez oporu.
- Delikatnie obróć koło i poczekaj, aż samo się zatrzyma. Zaznacz najniższy punkt, czyli cięższą część koła.
- Po przeciwnej stronie przymocuj próbnie niewielki ciężarek, na początku bez trwałego przyklejania.
- Obróć koło ponownie. Jeżeli ciężki punkt nadal wraca na dół, zwiększ masę, a jeżeli koło zatrzymuje się po przeciwnej stronie, zmniejsz ją.
- Zakończ wtedy, gdy po ustawieniu koła w kilku różnych pozycjach nie wraca ono stale do jednego miejsca.
Ciężarki motocyklowe są dostępne między innymi w segmentach po 5 g, co pozwala zwiększać korektę małymi krokami. Przed ostatecznym przyklejeniem dobrze przytrzymać dobraną masę taśmą i wykonać jeszcze kilka prób. Rabaconda zaleca montaż swoich ciężarków samoprzylepnych przy temperaturze powyżej 10°C. Po usunięciu folii ochronnej ciężarek należy mocno dociskać przez co najmniej 10 sekund.
Najczęstsze błędy psują dokładność
Pierwszy problem to zbyt duży opór łożysk wyważarki. Jeżeli koło zatrzymuje się przez tarcie, a nie przez różnicę masy, wynik będzie przypadkowy. Podobny efekt daje niedokładne wycentrowanie osi albo źle dobrany stożek. W takiej sytuacji można dokładać kolejne ciężarki, nie usuwając rzeczywistej przyczyny.
Drugim błędem jest trwałe przyklejenie ciężarka po pierwszej próbie. Lepiej najpierw sprawdzić wybraną masę i pozycję na kilku obrotach koła. Trzeci częsty problem to klejenie na brudną lub zimną obręcz, przez co ciężarek może się odczepić w czasie jazdy. Jeśli po prawidłowym wyważeniu nadal występują drgania, trzeba sprawdzić stan opony, obręczy, łożysk oraz sposób montażu koła.
Nie każde koło powinno być wyważane tylko w garażu
Serwis ma przewagę wtedy, gdy koło wymaga wyważania dynamicznego, felga ma widoczne bicie albo konstrukcja piasty utrudnia prawidłowe zamocowanie na zwykłym stojaku. Przy motocyklach używanych z dużymi prędkościami kontrola na wyważarce dynamicznej pozwala wykryć różnice masy po obu stronach koła, których metoda statyczna nie pokaże. Koszt samego wyważenia wynosi w sprawdzonych polskich cennikach od 25 zł do 150 zł za koło, więc przy sporadycznej wymianie opon może być niższy niż zakup własnego sprzętu.
UN Regulation No. 75 określa wymagania homologacyjne dla nowych opon pneumatycznych do motocykli i motorowerów, między innymi wymiary oraz próbę obciążenia i prędkości. Nie jest to jednak instrukcja wyważania koła w garażu. Przy ponownym montażu koła w motocyklu trzeba więc stosować parametry i procedurę podaną przez producenta danego modelu. Samo prawidłowe wyważenie nie zastąpi kontroli stanu obręczy, opony i elementów mocujących.
